Słuchacze kierunku technik bezpieczeństwa i higieny pracy na Śląsku - wyjazd edukacyjno-dydaktyczny


W dniach 6 – 8 kwietnia 2016 roku w Publicznej Szkole Policealnej w Raciążu odbyła się kolejna wycieczka szkoleniowo – dydaktyczna. Kształcący wymiar podróżny po świecie poznali słuchacze kierunku technik bezpieczeństwa i higieny pracy, którzy w dniach 6 – 8 maja 2016 roku w ramach realizacji podstawy programowej wyjechali na Śląsk. Towarzyszył im dyrektor, pan Andrzej Nizielski oraz nauczyciele, panowie: Grzegorz Mańkowski i Stanisław Gołębiowski.

W piątek 6 maja, podróżnicy zebrali się przed budynkiem szkoły. Po omówieniu programu zajęć edukacyjno-dydaktycznych realizowanych w czasie wyjazdu,wyruszyli w nieznane marząc o poznaniu odległego zakątka Polski, którego w innych okolicznościach prawdopodobnie nigdy nie byłoby dane im zobaczyć.
Po pięciogodzinnej podróży autokarowej słuchacze Publicznej Szkoły Policealnej w Raciążu dotarli do Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Bukownie, gdzie mogli się rozpakować i zregenerować siły. Dom Turysty TRAMP, w którym się zakwaterowali oferuje swoim gościom usługi w zakresie noclegów i gastronomii, dysponuje pokojami dwuosobowymi oraz apartamentami, salą konferencyjną, restauracją przystosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych, bezpłatnym parkingiem dla samochodów osobowych i autobusów oraz kompleksem kąpielowym z basenem rekreacyjnym, zjeżdżalniami wodnymi, leżankami, wylewkami do masażu pleców, zabawkami oraz brodzikiem dla dzieci. Nie należy także zapominać o walorach turystycznych położonego w zachodniej części województwa małopolskiego, na granicy Jury Krakowsko – Częstochowskiej i Wyżyny Śląskiej, pokrytego w 70% lasami bukowymi miasteczka, w którym znaleźli się słuchacze naszej szkoły. Jego niezwykłość to widoczny na pierwszy rzut oka kontrast pomiędzy typowo przemysłowym krajobrazem Jaworznicko – Chrzanowskiego Okręgu Przemysłowego z dominującymi Zakładami Górniczo – Hutniczymi ,,Bolesłąw’’, a przepiękną przyrodą doliny Sztoły, doliny rzeki Białej Przemszy, Parku Krajobrazowego Dolinek Krakowskich i Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego.
Następnego dnia, po smacznym śniadaniu, o godzinie dziewiątej słuchacze powtórnie wsiedli do autokaru i udali się w dalszą drogę. Podążając Szlakiem Zabytków Techniki, najbardziej interesującą trasą turystyki industrialnej w Polsce, stanowiącą kwintesencję przemysłowych tradycji województwa śląskiego (35 obiektów w 24 miejscowościach regionu, związanych z górnictwem, hutnictwem, energetyką, kolejnictwem, łącznością, produkcją wody, włókiennictwem, przemysłem spożywczym) znaleźli się w Muzeum Zagłębia w Będzinie, dzięki czemu mogli obcować z żywą historią. W tym magicznym miejscu znajdują się: klasycystyczny Pałac Mieroszewskich, położony na zrewitalizowanym wzgórzu Zamek Będziński, odtworzony wał obronny średniowiecznego grodu oraz będzińskie podziemia, które mieli okazję zwiedzić słuchacze i opiekunowie naszej szkoły.
W tym momencie zasadnym jest przybliżenie historii ich powstania, która przez wiele lat otoczona była tajemnicą. Wśród różnych hipotez mówiących o przeznaczeniu tuneli o łącznej długości prawie 500 m, wydrążonych w dolomicie metodą górniczą, najbardziej popularna jest ta mówiąca o istniejącym tu za czasów okupacji schronie dla niemieckiej ludności cywilnej, budowanym podczas wojny przez robotników przymusowych: Żydów, a także Polaków.
Odnowiony, zabezpieczony i przystosowany do zwiedzania schron przeciwlotniczy jest bardzo cennym zabytkiem. Do dnia dzisiejszego zachowało się  tam kilka przedmiotów z minionych lat: żelazna siekierka ukryta w jednej ze ścian, skamieniały zapas cementu w oryginalnych, papierowych workach pochodzących z pobliskich cementowni, wagonik do wywozu urobku, czy też wyryty na ścianie napis: ,,SL 1944''.
Słuchacze kierunku technik bhp, poznali warunki życia i pracy więźniów- robotników przymusowych budujących schron oraz sposoby transportu materiałów budowlanych podczas budowy schronu. Słuchaczy zainteresował sposób zabezpieczania trasy turystycznej „Podziemia BĘDZINA” w sprzęt przeciwpożarowy oraz zasady ewakuacji turystów w sytuacjach zagrożenia.
Kolejnym etapem wyjazdu szkoleniowego było zwiedzanie kopalni węgla kamiennego Guido, jedynego w swoim rodzaju zabytku techniki górniczej na skalę europejską. Na udostępnionych do zwiedzania poziomach 170 i 320 czeka na turystów moc atrakcji. Górnicza szkoła zatrzymuje się na jednym z dwóch poziomów prezentujących dwa odmienne światy - górnictwo z przełomu XIX i XX wieku oraz jego współczesne oblicze dobrze znane tym, którzy na co dzień pracują w śląskich kopalniach. Do dziś na poziomie 170 zachowały się oryginalne stajnie - pozostałość po koniach, bez których trudno wyobrazić sobie dziewiętnastowieczne górnictwo. Stuletnie chodniki wiodą także do dawnej komory pomp oraz komory św. Barbary.
Słuchacze naszej szkoły zwiedzający poziom 320, najgłębiej położoną trasę turystyczną w kopalni węgla w Europie, mieli możliwość przejścia ciasnymi, niskimi chodnikami momentami tonącymi w ciemnościach, obejrzeć pokaz pracy kombajnu wydobywczego oraz innych wielkogabarytowych maszyn - jedne z najciekawszych atrakcji w kopalni Guido.
Poziom 320 zwiedza się nie tylko na piechotę. Z podziemnej stacji osobowej  w dalszą podróż zabiera elektryczna kolejka podwieszana, podobna do tych, które funkcjonują w czynnych zakładach wydobywczych, a wędrówka kończy się w Hali Pomp – niepowtarzalnym pubie znajdującym się w kopalni węgla kamiennego.
Doskonale znaną przez turystów kopalnię Guido tworzony obecnie kompleks Sztolnia Królowa Luiza z najdłuższą Sztolnią w dziejach europejskiego górnictwa oraz budynek dawnego starostwa powiatowego. W tym ostatnim zlokalizowano multimedialne ekspozycje, bogatą galerię obrazów nieprofesjonalnych i wizerunków św. Barbary oraz zbiory muzealne z zakresu historii, techniki i kultury górniczej.
Pobyt w kopalni był niezwykle kształcący dla słuchaczy Publicznej Szkoły Policealnej w Raciążu. Zobaczyli oni wyposażenie, którego używają górnicy podczas pracy pod ziemią współcześnie oraz te wykorzystywane przez nich w przeszłości (odzież robocza, ochronna, ochrony osobiste). Poznali także zasady bhp przy obsłudze przenośników taśmowych i kombajnów górniczych, zasady kontroli stężenia gazów niebezpiecznych występujących w kopalniach oraz ewakuacji górników w momencie zagrożenia. Po pożegnaniu skarbnika- dobrego ducha kopalni słuchacze ruszyli w dalszą podróż.
Kolejnym punktem programu była wizyta w Muzeum Browarnictwa w Tychach, która rozpoczęła się o godzinie szesnastej. Jedna z najnowocześniejszych tego typu placówek w Polsce zlokalizowana jest w dawnych piwnicach leżakowych na terenie Arcyksiążęcego Browaru- perły architektury, a jednocześnie pracującego na pełnych obrotach zakładu produkcyjnego. Zwiedzając sale muzealne słuchacze mogli zobaczyć wiele niezwykle interesujących eksponatów dokumentujących historię piwowarstwa, poznać historię browaru oraz sposoby warzenia piwa.
Otwarte w 2004 roku Tyskie Browarium to piwne centrum wycieczkowe obejmujące największą ekspozycję poświęconą piwowarstwu w Polsce, kino 3D ipub – miejsce, w którym można skosztować świeżo uważonego piwa Tyskie Gronie.Oprócz muzeum mieszczącego się w zabytkowym budynku kaplicy ewangelickiej z 1902 roku turyści mogą obejrzeć założone w 1629 roku zabytkowe obiekty Tyskich Browarów Książęcych, czynną warzelnię z 1915 roku, budynek dyrekcji z 1905 roku, bednarnię i smolarnię z końca  XIX wieku oraz współczesną linię rozlewu piwa.
Słuchacze zapoznani zostali z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, obowiązującymi w czasie poruszania się po terenie zakładu produkcyjnego branży spożywczej, mieli jedyną w swoim rodzaju okazję zobaczenia sprzętu przeciwpożarowego tam stosowanego, odzieży ochronnej. Poznali także podstawowe zagrożenia występujące na stanowisku pracy browarnika, dzięki czemu zrozumieli, jak duże jest ryzyko zawodowe związane z wykonywaniem tego zawodu.
Późnym popołudniem, o godzinie 19.00 słuchacze Publicznej Szkoły Policealnej w Raciążu wraz z opiekunami przyjechali w miejsce zakwaterowania, gdzie czekała na nich smaczna kolacja. Po jej spożyciu mogli wypocząć w swoich pokojach i porozmawiać ze znajomymi na interesujące ich tematy, dzieląc się swoimi wrażeniami i przemyśleniami.
            Niedzielny poranek rozpoczął się kalorycznym śniadaniem o godzinie ósmej, po czym uczestnicy wyjazdu udali się do państwowego Muzeum Auschwitz – Birkenau w Brzezince -świadectwo okrutnej rzeczywistości czasów II wojny światowej, upamiętniające miliony ofiar zamordowanych wobozach koncentracyjnych stworzonych przez Niemiecką TrzeciąRzeszę.
W obrębie muzeum znajdują się pozostałości po dawnym kompleksie obozowym ulokowanym na prawie dwustu hektarach: ponad sto pięćdziesiąt obiektów budowlanych, blisko trzysta ruin (resztki wysadzonych przez Niemców komór gazowych i krematoriów) autentyczne drogi, rampa, ogrodzenia, archiwalia, które przetrwały ewakuację obozu oraz zbiór ponad stu tysięcy obiektów ruchomych: walizek, butów, przedmiotów codziennego użytku, pasiaków, rzeczy należących do pomordowanych ofiar oraz ich katów – niemieckich żołnierzy.
Jest to miejsce bardzo ciekawe będące największą na świecie kolekcją dzieł sztuki poświęconych Auschwitz, znajduje się tu wystawa główna oraz kilkanaście wystaw narodowych stworzonych przez państwa upamiętniające ofiary-swoich obywateli, a cały obóz wpisany został na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Słuchacze przebywający w miejscu pamięci zrozumieli okrutny los milionów niewinnych ofiar pomordowanych w bestialskich okolicznościach w komorach gazowych, poznali warunki życia i pracy więźniów- robotników oraz niezwykłą historię aktoraAugustyna Kowalczyka uciekiniera z Auschwitz i późniejszego honorowego obywatela Oświęcimia.

August Marian Kowalczyk (ur. 15 sierpnia 1921 w Tarnawej Górze). Grał zazwyczaj drugoplanowe, ale bardzo wyraziste postacie. Widzowie go kochali za charakterystyczny głos, niezwykły wyraz twarzy. Nie tylko aktorski kunszt zrobił z niego niezwykłą postać. Wojna zastała go jako ucznia dębickiego gimnazjum rok przed maturą. W czasie próby przedostania się do Francji wpadł w niemieckie łapy i został wysłany do Auschwitz, skąd uciekł w niezwykłych okolicznościach. Do końca życia związany był z oświęcimskim muzeum, nie pozwalał zapomnieć o tamtej tragedii. W Oświęcimiu przyczynił się też do powstania hospicjum, w którym zmarł 28 lipca 2012 roku w wieku prawie 91 lat.

Po wizycie w dawnym, nazistowskim obozie koncentracyjnym, o godzinie 13.00, przyszła pora na zwiedzanie Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, w którego zbiorach znajduje się zabytkowy sprzęt gaśniczy, cztery tysiące eksponatów i pamiątek, takich jak wozy rekwizytowe, samochody pożarnicze, hełmy, motopompy, mundury, medale, sikawki ręczne i konne, w tym najstarsza z 1717 roku,
wykonana w opactwie cysterskim w Henrykowie. Poza sprzętem pożarniczym słuchacze naszej szkoły mogli zobaczyć strażackie mundury, zbiory dokumentów, wielkie fotografie najstarszych straży pożarnych na Śląsku oraz sylwetki ludzi zasłużonych dla polskiego pożarnictwa.
W ramach realizacji podstawy programowej słuchacze kierunku technik bezpieczeństwa i higieny pracy mieli możliwość poznać muzeum, jako jednostkę organizacyjną Państwowej Straży Pożarnej, zobaczyć dawny i współczesny sprzęt pożarniczy, podręczny sprzęt gaśniczy, umundurowanie strażaków oraz dowiedzieć się, jakie ochrony osobiste są przez strażaków stosowane, żeby zminimalizować skutki ewentualnych urazów.
Ostatnim, równie interesującym punktem programu było założone przez Karola von Gehlinga i Juliana Hucha Muzeum Produkcji Zapałek w Częstochowie. Słuchacze naszej szkoły mieli wyjątkową okazję poznać cały cykl produkcji zapałek, od drewnianego klocka, po gotową paczkę z charakterystycznym czarnym kotem. Mogli zobaczyć zabytkową linię technologiczną z lat 30 XX wieku oraz kolekcję zapalczanych pudełek i rzeźb z jednej zapałki.
Pobyt w tym właśnie miejscu, także nie był przypadkowy i miał wymiar edukacyjny. Umożliwił słuchaczom poznanie zasad pracy obowiązujących w zakładzie zapałczarskim, w którym występuje znaczne zagrożenie pożarowe, zasad użycia sprzętu przeciwpożarowego oraz ewakuacji turystów zwiedzających obiekt. Była to także okazja do przyjrzenia się ubraniom roboczym pracowników tej branży przemysłowej oraz ochronom osobistym przez nich stosowanym w celu zapobieżenia ewentualnym urazom lub chorobom zawodowym.
Czas mijał bardzo szybko i około godziny 17.00 przyszła pora wracać do domu. Wszyscy uczestnicy podróży zmęczeni, ale zadowoleni, że mogli zwiedzić wiele interesujących obiektów wsiedli do autokaru kierując się w kierunku miejsca zamieszkania. Strudzonym wędrowcom zapewniono możliwość zregenerowania sił - w drodze powrotnej czekał na nich obiad.
Podczas jazdy dyskutowano na temat atrakcji turystycznych Śląska oraz zabytków, które udało się zobaczyć. Wielu słuchaczy zwróciło uwagę na ogromną wartość edukacyjną wyjazdu, stwierdzając, że była to jedna z najciekawszych lekcji dla przyszłych techników bezpieczeństwa i higieny pracy. Wędrując Szlakiem Zabytków Techniki poznali oni specyfikę pracy w zakładach przemysłowych wielu branż, zasady ochrony przeciwpożarowej, ochrony osobiste oraz sprzęt stosowany przez osoby pracujące na stanowiskach: browarnika, górnika, strażaka, przekonując się, na czym polega ich praca i jakie zagrożenia ze sobą niesie.
Wiedza zdobyta w czasie wyjazdu szkoleniowo–edukacyjnego jest nie do przecenienia i z pewnością przyda się podczas egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, kiedy to należy wykazać się umiejętnością oceny ryzyka zawodowe dla różnych zawodów, także tych mniej znanych, wskazywania zagrożeń występujących na konkretnych stanowiskach pracy i sposobów zapobiegania wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym.
Podsumowując, można stwierdzić, że pobyt na Śląsku był bardzo udany i kształcący, a wiedza poparta doświadczeniem z pewnością na długo pozostanie w pamięci wszystkich słuchaczy.
Wyjazd szkoleniowo–turystyczny zorganizowany został z inicjatywy dyrektora szkoły, pana Andrzeja Nizielskiego, przy współpracy z panią Martą Samoraj.